Bảo vệ cây trồng
baovecaytrong.com
  KỸ THUẬT TRỒNG TRỌT» email Thứ Năm, 19/10/2017
Cây Trồng  

Côn trùng đục trái Nhãn

Từ lúc tượng trái cho đến lúc thu hoạch, Nhãn thường bị nhiều loài sâu tấn công, đối với bộ Cánh Vẩy, chúng tôi đã phát hiện được 4 loài như sau:  

*- Sâu đục trái  Conogethes punctiferalis (Guenée) (Họ: Pyralidae -  Bộ: Lepidoptera)

*- Sâu đục trái  Conopomorpha  sinensis (Snellen) (Họ: Gracillaridae - Bộ: Lepidoptera)

*- Sâu đục hột Deudorix epijarbas amatius Fruhstorfer (Họ: Lycaenidae -  Bộ: Lepidoptera)

*- Sâu đục trái non (Lepidoptera)

Trong 4 loài trên thì Conogethes punctiferalis phổ biến nhất, kế đến là Conopomorpha  sinensis, hai loài còn lại xuất hiện rải rác gây hại không đáng kể.

* Sâu đục trái Conogethes punctiferalis (Guenée)

Tên khoa học khác: Dichocrocis punctiferalis (Guenée), Cognogethes punctiferalis(Guenée)

PHÂN BỐ VÀ KÝ CHỦ

Brunei Darussalam, Cambodia,  Trung Quốc,  Ấn Độ,  Indonesia, Nhật Bản, Đại Hàn, Lào, Mã Lai, Myanmar,  Phi luật Tân,  Sri Lanka,  Thái Lan,  Việt  Nam, Úc, Papua New Guinea (Crop Protection Compendium, Module 1, CD của CAB).

Ký chủ chính: Đu đủ (Carica papaya), Dẽ queensland (Macadamia ternifolia), Dâu tầm   (Morus alba), Đào (Prunus persica), Ôøi (Psidium guajava), Bông vải (Gossypium), Bắp (Zea mays), Khế (Averrhoa carambola), Chôm chôm (Nephelium lappaceum),Hướng dương  (Helianthus annuus),Cỏ mía (Sorghum bicolor) và trên 15 ký chủ phị khác (Crop Protection Compendium, Module 1, CD của CAB).  

Tại ĐBSCL, chúng tôi còn ghi nhận  C. punctiferalis  gây hại  trên Nhãn, Ôøi, Mãng Cầu Xiêm, Chôm chôm, Sầu Riêng.

ĐẶC ĐIỂM HÌNH THÁI

Trứng hình  bầu dục, dài khoảng  2-2,5 mm. Trứng mới nở có mầu trắng sữa sau đó trở nên vàng nhạt. Ấu trùng phát triển đầy đủ dài khoảng 22 mm, đầu nâu, thân mình sâu có mầu trắng ửng hồng, hai đốt ngực (trước và giữa) và hai đốt thân ở cuối đuôi thường có mầu trắng hơi hồng, các đốt còn lại có mầu hồng. Trong  mỗi đốt ở  sống lưng cơ thể có 4 đốm nâu nhạt, 2 đốm trên to, hai đốm dưới dài và hẹp, trên mỗi đốm  đều có lông cứng nhỏ, mỗi đốt cơ thể cũng có một  đốm nhỏ mầu nâu ở bên hông cơ thể, kế bên khí khổng mầu đen. Cả phần mặt bụng của cơ thể cũng có những đốm nâu nhạt với lông nhỏ.  

 

Thành trùng hoạt động chủ yếu vào lúc ban đêm, chiều dài sải cánh: 2,5 mm, chiều dài thân: 12mm. Toàn thân và cánh mầu vàng, trên cánh có nhiều chấm đen. Nhộng lúc đầu mầu vàng hơi nâu, dần dần chuyển sang mầu nâu khi sắp vũ hóa, dài khoảng 13mm, chiều ngang 4mm. Kích thước thành trùng (ấu trùng, nhộng)  và số lượng chấm đen cũng như cách phân bố của chấm đen trên cánh tùy thuộc vào thức ăn và các cây ký chủ. Thường C. puctiferalis có kích thước lớn nhất khi gây hại trên Ổi  và nhỏ nhất khi gây hại trên Mãng Cầu Xiêm.


Thành trùng sau đục trái
(nguồn: Trần Văn Hai)

MỘT SỐ ĐẶC ĐIỂM SINH HỌC VÀ GÂY HẠI

Thành trùng hoạt động về đêm, trong khoảng từ 20-22 giờ cho đến 5 giờ sáng, ban ngày ẩn trong các tán lá dầy. Cả thành trùng Đực và Cái thường sinh sống trên mật hoa  của cây ký chủ và những cây khác trong vườn. Sau khi vũ hóa, con Cái thường tiết Pheromone để hấp dẫn con Đực. Hai cho đến 3 ngày sau khi bắt cập, thành trùng đẻ trứng, trứng được đẻ trên trái, mỗi con Cái đẻ khoảng 20-30 trứng.

Trứng thường nở vào lúc sáng sớm, thời gian ủ trứng từ 4 - 6 ngày. Âúu trùng tuổi 1 (T1) bò rất nhanh và sau đó đục vào trong trái. Sâu có thể tấn công từ khi trái còn rất non  cho đến khi sắp thu hoạch, gây hại bằng cách đục phá vào trong trái và ăn rỗng cả phần hột của trái non. Sâu thường nhả tơ kết dính các trái non và ăn phá bên trong trái. Giai đoạn trái lớn, Sâu đục trái làm trái bị hư và mất phẩm chất.

Hoá nhộng bằng cách nhả tơ kết phân thành một lớp kén mỏng và hóa  nhộng trong kén trên cuống trái hoặc bên trong phần hột đã đục. Giai đoạn ấu trùng gồm 5 tuổi, kéo dài khoảng 14-16 ngày. Giai đoạn nhộng 7 ngày. Thời gian sống của thành trùng biến động từ  10-18 ngày. Toàn bộ chu kỳ sinh trưởng biến động trong khoảng 29-32 ngày.

Sâu hiện diện và gây hại đều khắp trên các  vùng trồng Nhãn tại ĐBSCL, gây hại nặng tại  Đồng Tháp (100% vườn điều tra) và có thể tấn công đến 100% số cây trên vườn. Tại Đồng Tháp và Tiền Giang, Sâu có thể làm thất thu năng suất đến 70%. Sâu gây hại nặng vào mùa Nhãn tháng 12-1 dl. 

THIÊN ĐỊCH

Trong điều kiện tự nhiên thành phần thiên địch của Sâu đục trái rất phong phú, gồm rất nhiều nhóm khác nhau. Tại Trung Quốc, Ding và ctv (1991) ghi nhận  Steinernema glaseri, tuyến trùng ký sinh ấu trùng C. punctiferalis  giữ vai trò quan trọng trong việc khống chế quần thể Sâu đục trái  C. punctiferalis trong điều kiện tự nhiên.

MỘT SỐ BIỆN PHÁP PHÒNG TRỊ

- Thu gom những trái bị nhiễm, chôn sâu dưới đất để diệt Sâu còn hiện diện trong trái.

 - Sau khi thu hoạch, xén tỉa cành cho vườn thông thoáng để dễ phát hiện thành trùng trong vườn nhằm có biện pháp sử lý kịp thời.

- Bao các chùm trái  là biện pháp phòng ngừa  các loài Côn trùng  đục trái rất có hiệu quả.

- Nếu có điều kiện, sử dụng Pheromone để hấp dẫn thành trùng  C. puntiferalis

 - Sử dụng thuốc hóa học khi 1% số trái trong vườn bị tấn công. Ở những vùng thường xuyên bị nhiễm nặng, sử lý thuốc trừ sâu (gốc Lân  hoặc Cúc tổng hợp) khi trái vừa mới tượng, nếu sau lần áp dụng thứ nhất, mật số Sâu vẫn còn cao, phun lần thứ hai khoảng 7- 10 ngày sau đó.

* Sâu đục trái Conopomorpha sinensis Bradley

Họ: Gracillariidae  - Bộ: Lepidoptera      

MỘT SỐ ĐẶC ĐIỂM HÌNH THÁI

Thành trùng và ấu trùng  có hình dạng tương tự như Sâu đục gân lá Nhãn  Conopomorpha lichiella  và Sâu đục trái Chôm ChômConopomorpha cramerella nhưng kích thước lớn hơn C. litchiella và nhỏ hơn C. cramerella. Cũng tương tự như C. cramerella, phần trán ở đầu có túm lông mầu trắng. C. sinensis có chiều dài sải cánh khoảng 10,5-11 mm. Conopomorpha sinensis  có chiều dài 6-7 mm, cơ thể có mầu trắng hơi trong, các đốt bụng đều có kích thước tương tự nhau. Nhộng dài khoảng 1 cm, lúc đầu có mầu vàng lợt, khi sắp vũ hóa chuyển sang mầu nâu, thời gian nhộng: 7-8 ngày.

MỘT SỐ ĐẶC ĐIỂM SINH HỌC VÀ GÂY HẠI

Sâu  gây hại trên trái bằng cách đục vào trái làm trái dễ bị thối và rụng sớm. Gây hại  chủ yếu từ giai đoạn trái lớn và sắp thu hoạch. Chu kỳ sinh trưởng tương tự như Sâu đục gân lá Nhãn. Sâu đục vào trái Nhãn nơi gần cuống trái, ăn chung quanh phần cuống trái làm trái dễ bị rụng, Sâu thường tấn công và làm trái rụng rất nặng vào giai đoạn trái lớn (khi trái đã có cơm) và trái bị thiệt hại nhiều nhất vào giai đoạn trái gần thu hoạch, vào mùa Nhãn tháng 6-7 dl.

Khi đến tuổi trưởng thành, Sâu thường đục một lỗ nhỏ gần cuống trái bò lên trên phần lá gần chùm trái, kéo một lớp màng mỏng mầu trắng, hóa nhộng trong đó.

Loài này đã được ghi nhận  hiện diện phổ biến  trên Nhãn và Vải tại Thái Lan. Tương tự như loài Sâu đục lá Nhãn, loài này cũng chỉ mới bộc phát mạnh trong những năm gần đây tại ĐBSCL, Sâu được ghi nhận hiện diện và gây hại trên 91,4% vườn điều tra ở Vĩnh Long, 85,3% vườn ở Tiền Giang  và 45% vườn ở Đồng Tháp (Nguyễn Thị Thu Cúc và Nguyễn Văn Hùng, 1997).

PHÒNG TRỊ

Khi mật số cao, áp dụng một số biện pháp tương tự như trên Conogethes punctiferalis.

* Sâu đục hột Deudorix epijarbas amatius  Frushstorfer 

Họ: Lycaenidae -  Bộ: Lepidoptera

ĐẶC ĐIỂM HÌNH THÁI

Các khảo sát được thực hiện trong điều kiện nhà lưới ở nhiệt độ không khí 27OC  -  32OC,  ẩm độ 80 -  95% ghi nhận như sau:

- Giai đoạn trứng: trứng sâu được đẻ vào buổi sáng, hình bán cầu, mặt dưới trứng bằng phẳng, mặt trên hơi nhô cao có những vòng gai đồng tâm. Mới đẻ trứng có màu trắng đục, khi sắp nở chuyển sang màu nâu sậm

- Giai đoạn ấu trùng: ấu trùng mới nở có màu nâu nhạt, đầu màu đen, kích thước khoảng 2 mm, phần tiếp giáp giữa đầu và ngực có vòng màu vàng ngăn cách. Khi phát triển đầy đủ ấu trùng có chiều dài khoảng 13 - 15 mm, đầu màu nâu, thân hình màu xanh đen, dọc hai bên cơ thể có nhiều lông tơ mịn .

- Giai đoạn nhộng: nhộng có kích thước từ 12 - 13 mm, màu nâu nhạt, khi sắp vũ hóa chuyển sang màu nâu đậm.

- Giai đoạn thành trùng: thành trùng là một loài bướm có chiều dài thân 17- 20 mm, chiều dài sải cánh 35 - 40 mm, đầu màu nâu. Có sự khác nhau về hình dạng giữa thành trùng đực và thành trùng cái, con đực thường có kích thước nhỏ và có màu sắc sặc sở hơn con cái. Hai cặp cánh trước và sau của thành trùng đực có màu đỏ tía óng ánh và nâu đen, trong khi đó cánh của thành trùng cái chỉ có duy nhất một màu nâu đen. Cuối cánh sau của thành trùng (cả con đực và con cái) có một sợi đuôi dài rất mỏng và cuối đuôi của cánh sau là một vòng tròn màu vàng với rìa của vòng màu đen và một đốm đen ngay ở giữa vòng.

CHU KỲ SINH TRƯỞNG

            Kết quả theo dõi chu kỳ sinh trưởng của sâu đục hột nhãn trong điều kiện  nhà lưới của Chi Cục Bảo Vệ Thực Vật Vĩnh Long ở nhiệt độ 27-32OC, ẩm độ 80 - 95% cho thấy: Vòng đời của sâu đục hột nhãn (từ trứng đến trứng) kéo dài 28 - 38 ngày (trung hình 33,95 ngày), trải qua 4 giai đoạn: giai đoạn trứng 6 - 7 ngày (trung bình 6,60 ngày), giai đoạn ấu trùng 11 - 16 ngày (trung bình 13,95 ngày), giai đoạn nhộng 8 - 10 ngày (trung bình 9,40 ngày), giai đoạn thành trùng sống 9 - 11 ngày (trung bình 9,80 ngày).

TẬP QUÁN SINH SỐNG VÀ CÁCH GÂY HẠI

Khảo sát trong điều kiện nhà lưới cho thấy ban ngày thành trùng thường đậu nghỉ dưới tán cây ký chủ. Thành trùng đực và cái bắt đầu giao phối hai ngày sau khi vũ hóa. Bốn cho đến năm ngày sau bắt cặp, thành trùng đẻ trứng, trứng được đẻ rời rạc từng cái trên trái hoặc cuống trái. Khi mới nở ấu trùng cạp phần vỏ ngoài của trái để sinh sống, sau đó đục vào bên trong trái ăn toàn bộ phần thịt và hột của trái chỉ chừa lại lớp vỏ (Hình 5f). Sâu có thể tấn công từ khi trái còn nhỏ cho đến khi trái chín, nếu bị tấn công ở giai đoạn trái non, trái sẽ bị khô và rụng đi, nếu bị gây hại vào giai đoạn trái phát triển sẽ làm trái bị hư và mất giá trị thương phẩm.

 Sâu đục hột gây hại cho trái quanh năm, tuy nhiên vào mùa khô thường gây hại nặng hơn mùa mưa và nhất là trong khoảng từ tháng 11 đến tháng 1 dương lịch.

Theo www.ctu.edu.vn

[Về Trang Trước]


TIN TỨC
KỸ THUẬT

Cây màu xen thanh long

BẢO VỆ THỰC VẬT

Ong ký sinh phòng trừ rệp sáp bột hồng hại sắn

PHÂN BÓN

Phân bón nào phù hợp thổ nhưỡng, cây trồng Tây Nguyên?

GIỐNG CÂY

Phục tráng giống lúa Cáy Nọi

KINH NGHIỆM NHÀ NÔNG
Ươm cao su giống, thu tiền tỷ
BÀN TRÒN

Bệnh ở cây lộc vừng

Bản quyền © 2010-2013 Thuộc về baovecaytrong.com.